ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်ဆံးတဖၣ် ကတီၤအသးလၢ ၂၀၂၀ တၢ်ဃုထၢအဂီၢ်, မ့ၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ဒီးတၢ်အၡူဒၣ်လဲာ်
ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်ဆံးတဖၣ် ကတီၤအသးလၢ ၂၀၂၀ တၢ်ဃုထၢအဂီၢ်, မ့ၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ဒီးတၢ်အၡူဒၣ်လဲာ်
Myanmar Times, 01 Oct 2018
URL: https://www.mmtimes.com/news/small-political-parties-prepare-2020-elections-despite-losses.html
နသ့ၣ်ညါစ့ၢ်ဧါ, လၢဒီကလုာ်ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်ကရၢစိပၣ်တံၣ် National League for Democracy (NLD) ဒီးကီၢ်စၢဖှိၣ်တၢ် ဃူဖိးဒီးတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီပၣ်တံၣ် Union Solidarity and Development Party (USDP) အမဲာ်ညါ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ် တံၣ်အိၣ် ဘူးကထီၣ်ဘး ၁၀၀ လီၤ. ပၣ်တံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်မ့ၢ် ပၣ်တံၣ်လၢကီၢ်ဒိၣ် ဒီးကီၢ်စဲၣ်တဖၣ်လီၤ. လၢအပူၤ ကွံာ်အ၀ဲသ့ၣ်ကမ့ၢ်ပၣ်တံၣ်လၢအရ့တဒိၣ်ဘၣ်ဒၣ်လဲာ်, အ၀ဲ သ့ၣ်တပတုာ်မၤတၢ်လၢ ကနၢၤတၢ်အဂီၢ်ဘၣ်.
စးထီၣ်လၢ ၂၀၁၁ လံၤလံၤ, ဖဲတၢ်စးထီၣ်စူးကါပၣ်တံၣ်အါဖုကျဲအခါ, ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်လၢ အဆဲးလီၤမံၤသၣ်ဒီး တၢ်ဃုထၢ ခီမၡ့ၣ် အိၣ်၀ဲ ၉၅ ဖုလီၤ.
"ပၣ်တံၣ်အိၣ်အါဖု အခီပညီမ့ၢ်၀ဲ ကမျၢၢ်သးစဲထံရူၢ်ကီၢ်သဲးလီၤ. အ၀ဲ သ့ၣ်အဲၣ်ဒိးနုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်လၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအပူၤ ခီဖျိဆှၢနုာ်၀ဲအ၀ဲသ့ၣ် တၢ်ထံၣ်တၢ်ဘၣ်သး ခီဖျိထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်လီၤ." အူသူၣ်၀ဲ, လၢ အမ့ၢ် ဒံၣ်မိၣ်ကရဲးတံးပၣ်တံၣ်-ကီၢ်ပယီၤ ဒီးမ့ၢ်ပှၤထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဖိလီၢ်လံၤတ ဂၤ စးထီၣ်လၢ (ဖးစးပးလး) အစိၤကိၤလၤ၀ါတၢ်ပၢအခ့ခါလီၤ.
ဒ်တၢ်ဃုထၢခီမၡ့ၣ် တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါစရီအသိး, ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ် လၢအနုာ်လီၤြပၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ ၁၁၇၁ ဖျၢၣ်လၢဘျီၣ်ဒိၣ်လာ်ခီ, ဘျီၣ်ဒိၣ် ထးခီ, ဒီးကီၢ်ဒိၣ်ဒီးကီၢ်စဲၣ်ဘျီၣ်ဒိၣ် လၢ ၂၀၁၅ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ဃုထၢ, အိၣ် ၀ဲအဖု ၉၀ လီၤ.
ပၣ်တံၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်နုာ်လီၤြပၢတၢ်လီၢ် စှၤန့ၢ်ဒံးတဆံ, ထဲလၢပၣ်တံၣ် ဃုဖုဧိၤနုာ်လီၤတၢ်ြပၢလၢတၢ်ဖးလီၢ်လၢ အကယၤတဖၣ်လီၤ.
ပၣ်တံၣ်အိၣ်၀ဲနွံဖုလၢ အဆှၢလီၤခၢၣ်စးြပၢတၢ်လၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအါန့ၢ်ဒံး အဖျၢၣ် ၁၀၀, လၢကီၢ်စဲၣ်ဒီးကီၢ်ဒိၣ်ဘျီၣ်ဒိၣ်ပူၤလီၤ. လၢ ယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်, ယိၤဒိၣ်ကလုာ်ဒူၣ်ခဲလၢာ် ဒံၣ်မိၣ်ကရဲးတံးပၣ်တံၣ်, လၢအမ့ၢ်ကလုာ်ဒူၣ် ပၣ် တံၣ်လၢအဂံၢ်ဘါဆူၣ်ကတၢၢ်, နုာ်လီၤြပၢတၢ်လၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအဖျၢၣ် ၁၂၀ အဂီၢ်, ဒီးယိၤဒိၣ်ကလုာ်ဒူၣ်ခဲလၢာ် ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ် ကရၢစိ နုာ်လီၤြပၢတၢ်လၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ ၉၀ ဖျၢၣ်အဂီၢ်လီၤ.
ပၣ်တံၣ်လၢအဂၤတဖၣ် နုာ်လီၤြပၢဒၣ်ထဲတၢ်လီၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဆိမိၣ် လၢအမၤနၢၤတၢ်သ့အလီၢ်လီၤ.
အပူၤကွံာ်တၢ်ဃုထၢ ပၣ်တံၣ်လၢအနၢၤတၢ်အိၣ်ထဲ ၂၀ ဖုဧိၤလီၤ. NLD ပၣ်တံၣ်မၤန့ၢ်လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအါကတၢၢ်, ဒီးပၣ်တံၣ်လၢအ ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံမ့ၢ် USDP, Rakhine National Party ဒီး Shan Nationalities League ပၣ်တံၣ်တဖၣ်လီၤ. အဂၤတဖၣ် မၤန့ၢ်လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤထဲဒၣ် တဖုတဖျၢၣ်စုာ်စုာ်လီၤ.
အပူၤကွံာ်တၢ်ဃုထၢအ၀ဲသ့ၣ်မ့ၢ်တမၤန့ၢ်တၢ်နီတမံၤဘၣ်ဒၣ်လဲာ်, ပၣ်တံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ် ပာ်လီၤအသးကျၢၤမုဆု လၢကဆှၢလီၤခၢၣ်စးလၢ ကနုာ်လီၤြပၢတၢ်ဃုထၢလၢခံတဘျီလီၤ.
"ပအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤတၢ်လၢ ပထံကီၢ်ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်အဂီၢ်လီၤ. ပၣ်တံၣ်တဖုမၤတၢ်သ့ဒိၣ်န့ၢ်ဒံး ပှၤတဂၤဒံးလီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်က မၣ်ဒ်ပၣ်တံၣ်တဖုအသိး ကဲဘျုးဒိၣ်တက့ၢ်လီၤ. ပမ့ၢ်တလဲၤနုာ်ဘၣ်လၢဘျီၣ်ဒိၣ်အပူၤဒၣ်လဲာ် ပအဲၣ်ဒိးဘၣ်သးတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ တၢ်ကကနၣ်ပှၤ ဒီးဟ့ၣ်ကူၣ်ပဒိၣ်လၢဘျီၣ်ဒိၣ်အချၢန့ၣ်လီၤ." အူယဲထိ, လၢအမ့ၢ် ၈၈ ကၠိဖိသးစၢ်စၢၤသွဲၣ်ပၣ်တံၣ် ပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ် နီၤ စံး၀ဲလီၤ.
ပၣ်တံၣ်နုာ်လီၤြပၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ ၃၉ ဖျၢၣ်လၢ ၂၀၁၀ တၢ်ဃုထၢ ဒီးမၤန့ၢ်လီၤဆ့ၣ်နီၤတဖျၢၣ်လီၤ. နုာ်လီၤြပၢကဒီးလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ ၄၇ ဖျၢၣ်ဖဲ ၂၀၁၅ တၢ်ဃုထၢ, ဘၣ်ဆၣ်တန့ၢ်၀ဲနီတဖျၢၣ်ဘၣ်.
"တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်အါမးလီၤ. ပကဘၣ်ငါတၢ်လီၢ်လၢပရူအဂီၢ်, ဃုထၢထီၣ်ပၣ်တံၣ်ကရၢဖိ ဒီးနုာ်လီၤတၢ်ြပၢလၢတၢ်ဖးအဂီၢ်လီၤ. ပ မ့ၢ်တနၢၤတၢ်ဘၣ်ဒၣ်လဲာ်, ပကဘၣ်ကျဲးစၢးဒ်သိး တၢ်ကထံၣ်ပှၤလၢကမျၢၢ်အမဲာ်ညါလီၤ.
ပကဘၣ်ပီၣ်လီၤပဟံၣ် ဒီးပဟီၣ်ခိၣ်က ပံာ်ဒၣ်လဲာ် ဒ်သိးပကဒုးမူဒံးပၣ်တံၣ်အဂီၢ်လီၤ." အူယဲထိ စံး၀ဲလီၤ.
ကလုာ်ဒူၣ်ပၣ်တံၣ်လၢအဆဲးလီၤအမံၤဒီး တၢ်ဃုထၢခီမၡ့ၣ်အိၣ်၀ဲအဖု ၅၀ လီၤ.
ကလုာ်ဒူၣ်ပၣ်တံၣ်ဖိတဖၣ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ အိၣ်ဒီးတၢ်ပညိၣ်လၢ ကစိာ်ကဖီထီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကလုာ်ဒူၣ်ကရူၢ်အါန့ၢ်ဒံး ကန့ၢ်စိန့ၢ် ကမီၤအဂီၢ်လီၤ.
ကီၢ်ပယီၤအထံရူၢ်ကီၢ်သဲး ဘၣ်တၢ်လုၢ်ဘၢအီၤလၢပၣ်တံၣ်တဖုဃီ ယံာ်အနံၣ်ယဲၢ်ဆံဘျဲၣ်, ဒီးတၢ်ဆီတလဲဆူဘျီၣ်ဒိၣ်ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ် စံၣ်သနူ ဟ့ၣ်ကလုာ်ဒူၣ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်အခွဲးအယာ်လၢ ကလူၤမၤန့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်ကစၢ် ဒၣ်၀ဲ အတၢ်ပညိၣ်န့ၣ်လီၤ.
အူစလဲအီၣ်မ့လဲၣ်, လၢအမ့ၢ်အၡိၤခၠီဒီကလုာ်ပၣ်တံၣ်နဲၢ်ရွဲၣ်, စံး၀ဲလၢအ၀ဲဒၣ်ပၣ်တံၣ် ကျဲးစၢးဂုာ်န့ၢ်ခၠီကလုာ်ဒူၣ်အခွဲးအယာ်အဂီၢ် လီၤ.
"ပၣ်တံၣ်ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဒ်သိးကပၢၤဃာ်, စိာ်ကဖီထီၣ်, ဒီးမၤန့ၢ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ ခၠီကလုာ်အဂီၢ်လီၤ. ပတူၢ်ဘၣ်လၢပ ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဆူၣ်ထီၣ် ခီဖျိတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ထံရူၢ်ကီၢ် သဲးပၣ်တံၣ်တဖုအ ဃိ လီၤ." အ၀ဲဒၣ်စံး. ပၣ်တံၣ်နုာ်လီၤြပၢလီၢ် ဆ့ၣ်နီၤဃိးဖျၢၣ် ဖဲ ၂၀၁၅ တၢ်ဃုထၢ,ဘၣ်ဆၣ်တမၤန့ၢ်နီတဖျၢၣ်ဘၣ်.
အူအၤလဲၤ, လၢအမ့ၢ်အၤခၤဒီကလုာ်တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီပၣ်တံၣ်အနဲၢ်ရွဲၣ် လၢယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်, စံး၀ဲအ၀ဲသ့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ပၣ်တံၣ် ဒ်သိးကစၢဖှိၣ်အၤခၤကလုာ်ဒူၣ်အဂီၢ်လီၤ. .
"အၤခၤကလုာ် မ့ၢ်ကလုာ်ဒူၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်သၢဖုတဖုလၢလၢ မုၢ်ထီၣ်ယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်လီၤ. အ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအီၤလၢ တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအနံၣ်လၢအကယၤ, ဒီးတမ့ၢ်တၢ်ညီလၢတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအဂီၢ် လၢကတီခိၣ်ရိၣ်မဲ ပှၤတကလုာ်လီၤ. ပပှၤကလုာ် ဘူၣ်ဘါ၀ဲဘူးဒးတၢ်ဘါ, မိၢ်လုၢ်ပၢ်လၢ်တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်, ဒီးခရံာ်ဖိတၢ်ဘါလီၤ," အ၀ဲဒၣ်စံး.
ဖဲ ၂၀၁၅, ပၣ်တံၣ်နုာ်လီၤြပၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤဃုဖျၢၣ် ဒီးမၤန့ၢ်အၤခၤကလုာ်ဒူၣ်ဂ့ၢ်၀ီကိတိာ်ခိၣ်လီၢ်လၤလီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဖဲ ၂၀၁၇ တၢ် ဃုထၢဖိအကတီၢ်, အတၢ်ဘူၣ်တဂ့ၤဘၣ်.
မ့ၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ဒီးတၢ်အၡူဘၣ်ဆၣ် အူအၤလဲၤစံး၀ဲ အပၣ်တံၣ်ကရၢဖိတဖၣ် အသးသဟီၣ်တစၢ်လီၤဘၣ်.
ဖဲ ၂၀၁၀-၂၀၁၈ အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်ဃုထၢခီမၡ့ၣ်သုးကွံာ်၀ဲထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ် ၁၅ ဖု, လၢအကျါ ၈ ဖု မ့ၢ်လၢတနုာ်လီၤြပၢတၢ်ဖး လီၢ်အစှၤကတၢၢ်သၢတီၤ လၢတၢ်ဃုထၢပူၤဘၣ်အဃိလီၤ.
ဒ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီအိၣ်၀ဲအသိး, ပၣ်တံၣ်လၢတဆှၢလီၤအခၢၣ်စးအစှၤ ကတၢၢ်သၢဂၤ လၢကနုာ်လီၤြပၢတၢ်ဃုထၢဘၣ်န့ၣ်, ကၡူကွံာ်တၢ်နာ်န့ၢ်အီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ပၣ်တံၣ်လၢအဂၤတဖၣ် တၢ်ပတုာ် ကွံာ်အီၤမ့ၢ်လၢ ပာ်ဖှိၣ်အ သးဒီးပၣ်တံၣ်လၢအဂၤအဃိလီၤ.
စီမၠ့ၣ်ထွ့, လၢအမ့ၢ်ကညီဒီကလုာ်ဒံၣ်မိၣ်ကရဲးတံးပၣ်တံၣ် အနဲၢ်ရွဲၣ်, လၢဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤခီဖျိ ပၣ်တံၣ်သၢဖုတၢ်ပာ်ဖှိၣ်သး, စံး၀ဲလၢတၢ်ပာ်ဖှိၣ်သးအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ် ဒ်သိးကဟ့ၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ် ထံရူၢ်ကီၢ်သဲး အ ခၢၣ်စးလၢအဂံၢ်ဘါဆူၣ်အဂီၢ်လီၤ.
"ကမျၢၢ်အဲၣ်ဒိးလၢပကဘၣ်ဖှိၣ်အသး, အဃိပမၤလီၤ, မ့ၢ်ဒၣ်လဲာ်ပဖီလ်စံၣ်လီၤဆီလိာ်အသးလီၤ." အ၀ဲဒၣ်စံး.
ပမ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲသနာ်က့, ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်ဆံးကိာ်ဖိတဖၣ် နာ်၀ဲလၢပမၤပမူဒါအဒိၣ်တခါ လၢထံကီၢ် တၢ်ဆီတလဲဆူဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်အဂီၢ် မ့ၢ်လၢကမျၢၢ်တဖၣ်အကလုၢ် ကဘၣ်တၢ်နၢ်ဟူအီၤအ ဃိလီၤ.
ပၣ်တံၣ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်နာ်၀ဲလၢ လၢခံကတၢၢ်အ၀ဲသ့ၣ်ကကဲထီၣ် ပၣ်တံၣ်အါဖုပာ်ဖှိၣ်သးပဒိၣ်တဖု အက့အခီတခါ လၢကကဲခၢၣ်စး အဂ့ၤကတၢၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ပှၤကလုာ် အတၢ်ဘၣ်ဘျုးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ဒီး တၢ်အၡူသနာ်က့ အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤအ သးလၢ ဒံၣ်မိၣ်ကရဲးတံးတၢ်ဃုထၢ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအဂီၢ် ဆူၣ်ဒၣ်တၢ်န့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢ ၂၀၁၁ လံၤလံၤ, ဖဲတၢ်စးထီၣ်စူးကါပၣ်တံၣ်အါဖုကျဲအခါ, ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်လၢ အဆဲးလီၤမံၤသၣ်ဒီး တၢ်ဃုထၢ ခီမၡ့ၣ် အိၣ်၀ဲ ၉၅ ဖုလီၤ.
"ပၣ်တံၣ်အိၣ်အါဖု အခီပညီမ့ၢ်၀ဲ ကမျၢၢ်သးစဲထံရူၢ်ကီၢ်သဲးလီၤ. အ၀ဲ သ့ၣ်အဲၣ်ဒိးနုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်လၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအပူၤ ခီဖျိဆှၢနုာ်၀ဲအ၀ဲသ့ၣ် တၢ်ထံၣ်တၢ်ဘၣ်သး ခီဖျိထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်လီၤ." အူသူၣ်၀ဲ, လၢ အမ့ၢ် ဒံၣ်မိၣ်ကရဲးတံးပၣ်တံၣ်-ကီၢ်ပယီၤ ဒီးမ့ၢ်ပှၤထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဖိလီၢ်လံၤတ ဂၤ စးထီၣ်လၢ (ဖးစးပးလး) အစိၤကိၤလၤ၀ါတၢ်ပၢအခ့ခါလီၤ.
ဒ်တၢ်ဃုထၢခီမၡ့ၣ် တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါစရီအသိး, ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ် လၢအနုာ်လီၤြပၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ ၁၁၇၁ ဖျၢၣ်လၢဘျီၣ်ဒိၣ်လာ်ခီ, ဘျီၣ်ဒိၣ် ထးခီ, ဒီးကီၢ်ဒိၣ်ဒီးကီၢ်စဲၣ်ဘျီၣ်ဒိၣ် လၢ ၂၀၁၅ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ဃုထၢ, အိၣ် ၀ဲအဖု ၉၀ လီၤ.
ပၣ်တံၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်နုာ်လီၤြပၢတၢ်လီၢ် စှၤန့ၢ်ဒံးတဆံ, ထဲလၢပၣ်တံၣ် ဃုဖုဧိၤနုာ်လီၤတၢ်ြပၢလၢတၢ်ဖးလီၢ်လၢ အကယၤတဖၣ်လီၤ.
ပၣ်တံၣ်အိၣ်၀ဲနွံဖုလၢ အဆှၢလီၤခၢၣ်စးြပၢတၢ်လၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအါန့ၢ်ဒံး အဖျၢၣ် ၁၀၀, လၢကီၢ်စဲၣ်ဒီးကီၢ်ဒိၣ်ဘျီၣ်ဒိၣ်ပူၤလီၤ. လၢ ယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်, ယိၤဒိၣ်ကလုာ်ဒူၣ်ခဲလၢာ် ဒံၣ်မိၣ်ကရဲးတံးပၣ်တံၣ်, လၢအမ့ၢ်ကလုာ်ဒူၣ် ပၣ် တံၣ်လၢအဂံၢ်ဘါဆူၣ်ကတၢၢ်, နုာ်လီၤြပၢတၢ်လၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအဖျၢၣ် ၁၂၀ အဂီၢ်, ဒီးယိၤဒိၣ်ကလုာ်ဒူၣ်ခဲလၢာ် ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ် ကရၢစိ နုာ်လီၤြပၢတၢ်လၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ ၉၀ ဖျၢၣ်အဂီၢ်လီၤ.
ပၣ်တံၣ်လၢအဂၤတဖၣ် နုာ်လီၤြပၢဒၣ်ထဲတၢ်လီၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဆိမိၣ် လၢအမၤနၢၤတၢ်သ့အလီၢ်လီၤ.
အပူၤကွံာ်တၢ်ဃုထၢ ပၣ်တံၣ်လၢအနၢၤတၢ်အိၣ်ထဲ ၂၀ ဖုဧိၤလီၤ. NLD ပၣ်တံၣ်မၤန့ၢ်လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအါကတၢၢ်, ဒီးပၣ်တံၣ်လၢအ ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံမ့ၢ် USDP, Rakhine National Party ဒီး Shan Nationalities League ပၣ်တံၣ်တဖၣ်လီၤ. အဂၤတဖၣ် မၤန့ၢ်လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤထဲဒၣ် တဖုတဖျၢၣ်စုာ်စုာ်လီၤ.
အပူၤကွံာ်တၢ်ဃုထၢအ၀ဲသ့ၣ်မ့ၢ်တမၤန့ၢ်တၢ်နီတမံၤဘၣ်ဒၣ်လဲာ်, ပၣ်တံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ် ပာ်လီၤအသးကျၢၤမုဆု လၢကဆှၢလီၤခၢၣ်စးလၢ ကနုာ်လီၤြပၢတၢ်ဃုထၢလၢခံတဘျီလီၤ.
"ပအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤတၢ်လၢ ပထံကီၢ်ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်အဂီၢ်လီၤ. ပၣ်တံၣ်တဖုမၤတၢ်သ့ဒိၣ်န့ၢ်ဒံး ပှၤတဂၤဒံးလီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်က မၣ်ဒ်ပၣ်တံၣ်တဖုအသိး ကဲဘျုးဒိၣ်တက့ၢ်လီၤ. ပမ့ၢ်တလဲၤနုာ်ဘၣ်လၢဘျီၣ်ဒိၣ်အပူၤဒၣ်လဲာ် ပအဲၣ်ဒိးဘၣ်သးတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ တၢ်ကကနၣ်ပှၤ ဒီးဟ့ၣ်ကူၣ်ပဒိၣ်လၢဘျီၣ်ဒိၣ်အချၢန့ၣ်လီၤ." အူယဲထိ, လၢအမ့ၢ် ၈၈ ကၠိဖိသးစၢ်စၢၤသွဲၣ်ပၣ်တံၣ် ပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ် နီၤ စံး၀ဲလီၤ.
ပၣ်တံၣ်နုာ်လီၤြပၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ ၃၉ ဖျၢၣ်လၢ ၂၀၁၀ တၢ်ဃုထၢ ဒီးမၤန့ၢ်လီၤဆ့ၣ်နီၤတဖျၢၣ်လီၤ. နုာ်လီၤြပၢကဒီးလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ ၄၇ ဖျၢၣ်ဖဲ ၂၀၁၅ တၢ်ဃုထၢ, ဘၣ်ဆၣ်တန့ၢ်၀ဲနီတဖျၢၣ်ဘၣ်.
"တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်အါမးလီၤ. ပကဘၣ်ငါတၢ်လီၢ်လၢပရူအဂီၢ်, ဃုထၢထီၣ်ပၣ်တံၣ်ကရၢဖိ ဒီးနုာ်လီၤတၢ်ြပၢလၢတၢ်ဖးအဂီၢ်လီၤ. ပ မ့ၢ်တနၢၤတၢ်ဘၣ်ဒၣ်လဲာ်, ပကဘၣ်ကျဲးစၢးဒ်သိး တၢ်ကထံၣ်ပှၤလၢကမျၢၢ်အမဲာ်ညါလီၤ.
ပကဘၣ်ပီၣ်လီၤပဟံၣ် ဒီးပဟီၣ်ခိၣ်က ပံာ်ဒၣ်လဲာ် ဒ်သိးပကဒုးမူဒံးပၣ်တံၣ်အဂီၢ်လီၤ." အူယဲထိ စံး၀ဲလီၤ.
ကလုာ်ဒူၣ်ပၣ်တံၣ်လၢအဆဲးလီၤအမံၤဒီး တၢ်ဃုထၢခီမၡ့ၣ်အိၣ်၀ဲအဖု ၅၀ လီၤ.
ကလုာ်ဒူၣ်ပၣ်တံၣ်ဖိတဖၣ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ အိၣ်ဒီးတၢ်ပညိၣ်လၢ ကစိာ်ကဖီထီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကလုာ်ဒူၣ်ကရူၢ်အါန့ၢ်ဒံး ကန့ၢ်စိန့ၢ် ကမီၤအဂီၢ်လီၤ.
ကီၢ်ပယီၤအထံရူၢ်ကီၢ်သဲး ဘၣ်တၢ်လုၢ်ဘၢအီၤလၢပၣ်တံၣ်တဖုဃီ ယံာ်အနံၣ်ယဲၢ်ဆံဘျဲၣ်, ဒီးတၢ်ဆီတလဲဆူဘျီၣ်ဒိၣ်ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ် စံၣ်သနူ ဟ့ၣ်ကလုာ်ဒူၣ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်အခွဲးအယာ်လၢ ကလူၤမၤန့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်ကစၢ် ဒၣ်၀ဲ အတၢ်ပညိၣ်န့ၣ်လီၤ.
အူစလဲအီၣ်မ့လဲၣ်, လၢအမ့ၢ်အၡိၤခၠီဒီကလုာ်ပၣ်တံၣ်နဲၢ်ရွဲၣ်, စံး၀ဲလၢအ၀ဲဒၣ်ပၣ်တံၣ် ကျဲးစၢးဂုာ်န့ၢ်ခၠီကလုာ်ဒူၣ်အခွဲးအယာ်အဂီၢ် လီၤ.
"ပၣ်တံၣ်ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဒ်သိးကပၢၤဃာ်, စိာ်ကဖီထီၣ်, ဒီးမၤန့ၢ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ ခၠီကလုာ်အဂီၢ်လီၤ. ပတူၢ်ဘၣ်လၢပ ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဆူၣ်ထီၣ် ခီဖျိတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ထံရူၢ်ကီၢ် သဲးပၣ်တံၣ်တဖုအ ဃိ လီၤ." အ၀ဲဒၣ်စံး. ပၣ်တံၣ်နုာ်လီၤြပၢလီၢ် ဆ့ၣ်နီၤဃိးဖျၢၣ် ဖဲ ၂၀၁၅ တၢ်ဃုထၢ,ဘၣ်ဆၣ်တမၤန့ၢ်နီတဖျၢၣ်ဘၣ်.
အူအၤလဲၤ, လၢအမ့ၢ်အၤခၤဒီကလုာ်တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီပၣ်တံၣ်အနဲၢ်ရွဲၣ် လၢယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်, စံး၀ဲအ၀ဲသ့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ပၣ်တံၣ် ဒ်သိးကစၢဖှိၣ်အၤခၤကလုာ်ဒူၣ်အဂီၢ်လီၤ. .
"အၤခၤကလုာ် မ့ၢ်ကလုာ်ဒူၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်သၢဖုတဖုလၢလၢ မုၢ်ထီၣ်ယိၤဒိၣ်ကီၢ်စဲၣ်လီၤ. အ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအီၤလၢ တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအနံၣ်လၢအကယၤ, ဒီးတမ့ၢ်တၢ်ညီလၢတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအဂီၢ် လၢကတီခိၣ်ရိၣ်မဲ ပှၤတကလုာ်လီၤ. ပပှၤကလုာ် ဘူၣ်ဘါ၀ဲဘူးဒးတၢ်ဘါ, မိၢ်လုၢ်ပၢ်လၢ်တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်, ဒီးခရံာ်ဖိတၢ်ဘါလီၤ," အ၀ဲဒၣ်စံး.
ဖဲ ၂၀၁၅, ပၣ်တံၣ်နုာ်လီၤြပၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤဃုဖျၢၣ် ဒီးမၤန့ၢ်အၤခၤကလုာ်ဒူၣ်ဂ့ၢ်၀ီကိတိာ်ခိၣ်လီၢ်လၤလီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဖဲ ၂၀၁၇ တၢ် ဃုထၢဖိအကတီၢ်, အတၢ်ဘူၣ်တဂ့ၤဘၣ်.
မ့ၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ဒီးတၢ်အၡူဘၣ်ဆၣ် အူအၤလဲၤစံး၀ဲ အပၣ်တံၣ်ကရၢဖိတဖၣ် အသးသဟီၣ်တစၢ်လီၤဘၣ်.
ဖဲ ၂၀၁၀-၂၀၁၈ အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်ဃုထၢခီမၡ့ၣ်သုးကွံာ်၀ဲထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ် ၁၅ ဖု, လၢအကျါ ၈ ဖု မ့ၢ်လၢတနုာ်လီၤြပၢတၢ်ဖး လီၢ်အစှၤကတၢၢ်သၢတီၤ လၢတၢ်ဃုထၢပူၤဘၣ်အဃိလီၤ.
ဒ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီအိၣ်၀ဲအသိး, ပၣ်တံၣ်လၢတဆှၢလီၤအခၢၣ်စးအစှၤ ကတၢၢ်သၢဂၤ လၢကနုာ်လီၤြပၢတၢ်ဃုထၢဘၣ်န့ၣ်, ကၡူကွံာ်တၢ်နာ်န့ၢ်အီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ပၣ်တံၣ်လၢအဂၤတဖၣ် တၢ်ပတုာ် ကွံာ်အီၤမ့ၢ်လၢ ပာ်ဖှိၣ်အ သးဒီးပၣ်တံၣ်လၢအဂၤအဃိလီၤ.
စီမၠ့ၣ်ထွ့, လၢအမ့ၢ်ကညီဒီကလုာ်ဒံၣ်မိၣ်ကရဲးတံးပၣ်တံၣ် အနဲၢ်ရွဲၣ်, လၢဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤခီဖျိ ပၣ်တံၣ်သၢဖုတၢ်ပာ်ဖှိၣ်သး, စံး၀ဲလၢတၢ်ပာ်ဖှိၣ်သးအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ် ဒ်သိးကဟ့ၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ် ထံရူၢ်ကီၢ်သဲး အ ခၢၣ်စးလၢအဂံၢ်ဘါဆူၣ်အဂီၢ်လီၤ.
"ကမျၢၢ်အဲၣ်ဒိးလၢပကဘၣ်ဖှိၣ်အသး, အဃိပမၤလီၤ, မ့ၢ်ဒၣ်လဲာ်ပဖီလ်စံၣ်လီၤဆီလိာ်အသးလီၤ." အ၀ဲဒၣ်စံး.
ပမ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲသနာ်က့, ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်ဆံးကိာ်ဖိတဖၣ် နာ်၀ဲလၢပမၤပမူဒါအဒိၣ်တခါ လၢထံကီၢ် တၢ်ဆီတလဲဆူဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်အဂီၢ် မ့ၢ်လၢကမျၢၢ်တဖၣ်အကလုၢ် ကဘၣ်တၢ်နၢ်ဟူအီၤအ ဃိလီၤ.
ပၣ်တံၣ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်နာ်၀ဲလၢ လၢခံကတၢၢ်အ၀ဲသ့ၣ်ကကဲထီၣ် ပၣ်တံၣ်အါဖုပာ်ဖှိၣ်သးပဒိၣ်တဖု အက့အခီတခါ လၢကကဲခၢၣ်စး အဂ့ၤကတၢၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ပှၤကလုာ် အတၢ်ဘၣ်ဘျုးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ဒီး တၢ်အၡူသနာ်က့ အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤအ သးလၢ ဒံၣ်မိၣ်ကရဲးတံးတၢ်ဃုထၢ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအဂီၢ် ဆူၣ်ဒၣ်တၢ်န့ၣ်လီၤ.