ကီၢ်ပယီၤကစးထီၣ်ဆှၢဆါ ညၣ်လၢပှၤဘုၣ်၀ဲဆူ EU ထံကီၢ်ဖဲလါဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၁ သီ
ကီၢ်ပယီၤကစးထီၣ်ဆှၢဆါ ညၣ်လၢပှၤဘုၣ်၀ဲဆူ EU ထံကီၢ်ဖဲလါဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၁ သီ
Myanmar Business Today, 26 Nov 2018
URL: https://www.mmbiztoday.com/articles/myanmar-export-farm-raised-fishery-products-eu-starting-december-1
ဖဲ ၂၀၁၀, ယူရပၤကီၢ်စၢဖှိၣ် ပျဲတၢ်စိာ်နုာ်ညၣ်လၢတၢ်မၤန့ၢ်လၢအ မံၤလာ် လၢကီၢ်ပယီၤလီၤ. ဃိးနံၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံ, ကီၢ်ပယီၤအ ခဲအံၤ ဆှၢဆါညၣ်လၢတၢ်ဘုၣ်န့ၢ်၀ဲ ဆူယူရပၤကီၢ်စၢဖှိၣ်ထံကီၢ်တဖၣ် စး ထီၣ်လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၁ သီ, အဂ့ၢ် တၢ်သူၣ်တၢ်ဖျး, ဘုၣ်ဖီၣ် ဒီးတၢ်ဟ့ၣ် ထံကိတိာ် စံး၀ဲလီၤ.
ညၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအဒိတဖၣ် တၢ်ဆှၢအီၤဆူတၢ်မၤကွၢ်လီၢ်လၢကီၢ် ယူရပၤ ဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် ဒ် NRMP စံး၀ဲအသိး, ဒီးတၢ်အစၢတဖၣ် တၢ်ဆှၢဆူ EU’s DG-SANTE ၀ဲၤဒၢးလၢ၀့ၢ်ဘရၣ်စဲၣ်, စးထီၣ်လၢ ၂၀၁၅-၂၀၁၈ လီၤ. ဒ် Commission Implementing Decision (EU) အတၢ်ပာ်ဖျါ 2018/1583 ဖဲလါအီးထိဘၢၣ် ၁၈, ၂၀၁၈ အ သိး, ကီၢ်ပယီၤအခဲအံၤတၢ်ပျဲအဆှၢဘၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤဆူယူရပၤထံ ကီၢ်ကီၢ်စၢဖှိၣ်, ညၣ်လၢပှၤဘုၣ်န့ၢ်၀ဲဒီး ညၣ်လၢတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်လၢတၢ်မံၤ လာ်ခံမံၤလၢာ်လီၤ.
ဒ်သိးကဆှၢဘၣ်ညၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤ ဆူကီၢ်ချၢကသ့အဂီၢ်, ကီၢ်ပယီၤကဘၣ်ပိာ်ထွဲ ထံတၢ်မၤကျဲလၢအဂ့ၤ Good Aquaculture Practice (GAqP) အတၢ်နဲၣ်ကျဲ လၢတၢ်အီၣ်တၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးအဂီၢ်, တၢ်ပာ်လီၤဆီ, ဒီးတၢ်ဘုၣ်တၢ်မၤကျဲလၢအဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဘုၣ်ညၣ်ကမါဒီး တၢ်ဘုၣ်သဒီၣ်ကမါလၢကီၢ်ပယီၤ တၢ်လီၢ်အလဲၢ်အိၣ်၀ဲ ၁၀,၀၀၀ အ့ခၢၣ်, လၢအဒိးန့ၢ် GAqP လံာ်အုၣ်သး လၢဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ဟ့ၣ်လီၤ လၢတၢ်မၤညၣ်၀ဲၤကျိၤန့ၣ်လီၤ.
အါန့ၢ်အန့ၣ်, ယူရပၤကီၢ်စၢဖှိၣ် အိၣ်ဒီးအဖီတၢၣ်လၢကမၤစၢၤ မၤလဲၤထီၣ်လဲၤထီ တၢ်ဘုၣ်ညၣ်တၢ်မၤသနၢၣ်လၢကီၢ်ပယီၤ, ဒီး ဟ့ၣ်လီၤအသးလၢ ကဟ့ၣ်ထီၣ်စ့ €20 million လၢညၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီတၢ်တိာ်ကျဲၤအဂီၢ်, လၢတၢ်ကမၤထွဲ ထီၣ်အီၤ ဒိးသန့ၤအသးလၢယူရပၤကီၢ်စၢဖှိၣ် ပှၤသ့ပှၤဘၣ်အတၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါအဖီခိၣ်, ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ ကီၢ်ပယီၤ ပှၤမၤညၣ်ကရၢစၢဖှိၣ်အဖီခိၣ်လီၤ.
ဒ်တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤကိတိာ် တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါစရီလၢ အပူၤကွံာ်တၢ်သူစ့နံၣ်သၢနံၣ်အသိး, ကီၢ်ပယီၤဆှၢညၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤ ဆူကီၢ်ချၢလီၤလၢစ့ $581 million ဖဲ ၂၀၁၇ တၢ်သူစ့နံၣ်, $699 million ဖဲ ၂၀၁၈ တၢ်သူစ့နံၣ်, ဒီး $298 million တၢ်ဘၢၣ် စၢၤတၢ်သူစ့နံၣ် ဃုလါအတီၢ်ပူၤ စးထီၣ် လါအ့ြဖ့ၣ်တုၤ လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၀၁၈ လီၤ.
ညၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအဒိတဖၣ် တၢ်ဆှၢအီၤဆူတၢ်မၤကွၢ်လီၢ်လၢကီၢ် ယူရပၤ ဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် ဒ် NRMP စံး၀ဲအသိး, ဒီးတၢ်အစၢတဖၣ် တၢ်ဆှၢဆူ EU’s DG-SANTE ၀ဲၤဒၢးလၢ၀့ၢ်ဘရၣ်စဲၣ်, စးထီၣ်လၢ ၂၀၁၅-၂၀၁၈ လီၤ. ဒ် Commission Implementing Decision (EU) အတၢ်ပာ်ဖျါ 2018/1583 ဖဲလါအီးထိဘၢၣ် ၁၈, ၂၀၁၈ အ သိး, ကီၢ်ပယီၤအခဲအံၤတၢ်ပျဲအဆှၢဘၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤဆူယူရပၤထံ ကီၢ်ကီၢ်စၢဖှိၣ်, ညၣ်လၢပှၤဘုၣ်န့ၢ်၀ဲဒီး ညၣ်လၢတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်လၢတၢ်မံၤ လာ်ခံမံၤလၢာ်လီၤ.
ဒ်သိးကဆှၢဘၣ်ညၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤ ဆူကီၢ်ချၢကသ့အဂီၢ်, ကီၢ်ပယီၤကဘၣ်ပိာ်ထွဲ ထံတၢ်မၤကျဲလၢအဂ့ၤ Good Aquaculture Practice (GAqP) အတၢ်နဲၣ်ကျဲ လၢတၢ်အီၣ်တၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးအဂီၢ်, တၢ်ပာ်လီၤဆီ, ဒီးတၢ်ဘုၣ်တၢ်မၤကျဲလၢအဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဘုၣ်ညၣ်ကမါဒီး တၢ်ဘုၣ်သဒီၣ်ကမါလၢကီၢ်ပယီၤ တၢ်လီၢ်အလဲၢ်အိၣ်၀ဲ ၁၀,၀၀၀ အ့ခၢၣ်, လၢအဒိးန့ၢ် GAqP လံာ်အုၣ်သး လၢဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ဟ့ၣ်လီၤ လၢတၢ်မၤညၣ်၀ဲၤကျိၤန့ၣ်လီၤ.
အါန့ၢ်အန့ၣ်, ယူရပၤကီၢ်စၢဖှိၣ် အိၣ်ဒီးအဖီတၢၣ်လၢကမၤစၢၤ မၤလဲၤထီၣ်လဲၤထီ တၢ်ဘုၣ်ညၣ်တၢ်မၤသနၢၣ်လၢကီၢ်ပယီၤ, ဒီး ဟ့ၣ်လီၤအသးလၢ ကဟ့ၣ်ထီၣ်စ့ €20 million လၢညၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီတၢ်တိာ်ကျဲၤအဂီၢ်, လၢတၢ်ကမၤထွဲ ထီၣ်အီၤ ဒိးသန့ၤအသးလၢယူရပၤကီၢ်စၢဖှိၣ် ပှၤသ့ပှၤဘၣ်အတၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါအဖီခိၣ်, ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ ကီၢ်ပယီၤ ပှၤမၤညၣ်ကရၢစၢဖှိၣ်အဖီခိၣ်လီၤ.
ဒ်တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤကိတိာ် တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါစရီလၢ အပူၤကွံာ်တၢ်သူစ့နံၣ်သၢနံၣ်အသိး, ကီၢ်ပယီၤဆှၢညၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤ ဆူကီၢ်ချၢလီၤလၢစ့ $581 million ဖဲ ၂၀၁၇ တၢ်သူစ့နံၣ်, $699 million ဖဲ ၂၀၁၈ တၢ်သူစ့နံၣ်, ဒီး $298 million တၢ်ဘၢၣ် စၢၤတၢ်သူစ့နံၣ် ဃုလါအတီၢ်ပူၤ စးထီၣ် လါအ့ြဖ့ၣ်တုၤ လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၀၁၈ လီၤ.